શિખાઉ રોકાણકારો માટે શેરબજારમાં દાખલ થઈનાણાં કમાવવાની ઝડપી રીત જેવું લાગી શકે છે, ખાસ કરીને ડિજિટાઇઝેશનને લીધે સ્ટૉક્સ ખરીદવા અને વેચવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવી દીધી છે. પરંતુ સ્ટૉક્સના પૈસા બનાવવા એ ખૂબ જ સરળ હોય તે દૂરની વાત , જેમાં વિવિધ પ્રકારની સિક્યોરિટીઝનના પ્રકારોને લગતી મૂળભૂત સમજણતેમા આવક ઉત્પન્ન કરવાની સ્થિતિ તેમજ પ્રવર્તમાન ટ્રેન્ડ્સના આધારે તેમને ટ્રાન્ઝેક્શન કરવા માટે સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત વ્યૂહરચનાનું સર્જન કરે છે. નાણાંકીય અને વ્યવસાય વિશ્લેષણની સંપૂર્ણ સમજણ કેળવવામાં આવે તે પણ એટલી જરૂરી છે કારણ કે તેનાથી તમને કંપની અથવા સ્ટૉકનું મૂલ્યાંકન કરવા અને તેમાં ક્યાં રોકાણ કરવું સારું છે કે ક્યાં રોકાણ ન કરવું તે નક્કી કરવાની પરવાનગી આપશે. પરિણામસ્વરૂપે, કેટલાક રોકાણકારો બ્રોકર્સ અનેટ્રેડર્સની સલાહ લેવાનું પસંદ કરી શકે છે જેઓ મધ્યસ્થી તરીકે બજારમાં કાર્ય કરે છે અને બજારમાં કયારે પ્રવેશ કરવો અને ક્યારે નિકળવું તેની સારી તાલીમ ધરાવે છે.

  પાયાગત બાબત

બજારને પોતાને બે શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે- પ્રાઈમરી અને સેકન્ડરી બજારો. સિક્યોરિટીઝ જારી કરવામાં આવે છે અને પ્રાઈમરીમાં વિવિધ એક્સચેન્જ પર લિસ્ટીંગ કરવામાં આવે છે, જેના પછી રોકાણકારો અને બજારો વચ્ચેનું નાણાં બજારમાં કરવામાં આવે છે. સિક્યોરિટીઝ એ શેર બજાર પર ટ્રેડ કરવામાં આવતા નાણાંકીય સાધનો છે, જેમાં રોકાણકારો અને કંપનીઓ વચ્ચે કેટલાક આર્થિક મૂલ્ય અને પ્રતિનિધિત્વ કરાર હોય છે.

વિવિધ પ્રકારની સિક્યોરિટીઝ છે, પરંતુ આ ચર્ચા માટે વધુ સંબંધિત એક ઇક્વિટી સિક્યોરિટી છે જેમ કે બોન્ડ્સ જેવા સામાન્ય સ્ટૉક અને ડેબ્ટ સિક્યોરિટીઝ છે.

એકવાર ખરીદી કર્યા પછી, તેઓ અનેક રીતે રોકાણકાર માટે સંપત્તિનું સર્જન કરી શકે છે :

– મૂડી લાભ: મૂડીગત લાભ  ખરદી સમય પછી સિક્યુરિટીના મૂલ્યમાં વધારોને રજૂ કરે છે. મોટાભાગની સિક્યોરિટીઝ મૂડી લાભ મેળવી શકે છે, જોકે તે સામાન્ય રીતે ઇક્વિટી સિક્યોરિટીઝ સાથે સંકળાયેલી હોય છે. કયા મૂડી લાભ આવશ્યક રીતે છે, તે ખરીદેલ સંપત્તિના મૂલ્યમાં વધારો છે અને જ્યારે તે સંપત્તિ નફો મેળવવા માટે વેચાય જાય ત્યારે તે અનુભવ થાય છે. સ્ટૉક માર્કેટના સંદર્ભમાં, તેને શેર કિંમતોના મૂલ્યમાં વૃદ્ધિ દ્વારા ગણવામાં આવે છે. જ્યારે મૂડી લાભ ઉચ્ચ વળતર મેળવી શકે છે, ત્યારે તે ડબલ એજડ તરફ હોય છે અને જો શેરની કિંમત ઝડપથી ઘટી જાય તો ભારે નુકસાન પણ થઈ શકે છે.

– ડિવિડન્ડ: તેઓ સમયાંતરે શેરધારકોને ચૂકવવામાં આવતા રોકાણો પર સીધા નાણાકીય વળતરનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સામાન્ય રીતે કાર્યકારી મૂડી અને વિસ્તરણ જેવા અન્ય સાહસો માટે ભંડોળ ગોઠવ્યા પછી કંપનીની આવકમાંથી આ મેળવવામાં આવે છે. તમામ સ્ટૉક્સ દ્વારા ડિવિડન્ડની ચુકવણી કરવામાં આવતી નથી અને માત્ર મોટા એન્ટરપ્રાઇઝ નિયમિત ડિવિડન્ડ ચૂકવે છે. લાભદાયકતા અને વ્યાજ દરો તેમજ સામેલ સુરક્ષાના પ્રકારના આધારે ઉપજ બદલાઈ શકે છે. 

– વ્યાજ: આ પ્રકારના રિટર્ન ફક્ત નૉન ઇક્વિટી સિક્યોરિટીઝ પર લાગુ થાય છે અને ડેબ્ટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ દ્વારા એન્ટિટીને લોન કરેલા પૈસા માટે રેમ્યુનરેશનના રૂપમાં હોય છે. રિટર્નનો દર સામાન્ય રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે પરંતુ કરારની શરતોના સંદર્ભમાં બદલાઈ શકાય છે.

શેર બજાર પર પૈસા કરવાના સિદ્ધાંતો

જ્યારે શેર બજારમાં પૈસા કેવી રીતે મેળવવા તેના પ્રશ્ન માટે કોઈ ચોક્કસ જવાબ નથી, ત્યારે કેટલાક, વ્યાપક રીતે આદર્શ સિદ્ધાંતોને અનુસરી શકાય છે જેને સકારાત્મક વળતરની સંભાવનાઓમાં સુધારો કરવા માટે અનુસરી શકાય છે :

– તમારા રોકાણોને સમજવું: યોગ્ય સ્ટૉક્સ પસંદ કરવા માટે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં જ્ઞાનની શ્રેષ્ઠ ડીલની જરૂર પડે છે. વિવિધ સામેલ કરારોના પ્રકારો વિશે સંપૂર્ણ જાણકારી, શેરની કિંમતોને પ્રભાવિત કરનાર પરિબળો, રસની કંપનીના કાર્યો તેમજ પ્રવર્તમાન આર્થિક સ્થિતિઓ જેવા મોટા પરિબળોને નક્કી કરતા પહેલાં તમારે શેરમાં કેટલુક રોકાણ કરવું પડશે તે નક્કી કરવા પહેલાં જરૂરી છે.

તમારા રોકાણ કરવું અને બહાર નિકળવું તે સૌ પ્રથમ પગલું છે..  કંપનીઓ અને એક્સચેન્જની વેબસાઇટ્સ શરૂ કરવા માટે એક સારી જગ્યા છે. એક કંપનીની બેલેન્સશીટ્સને જોવી જે ઘણીવાર ઑનલાઇન ઉપલબ્ધ હોય છે, તે સારી સંખ્યાઓ સાથે અને આશાસ્પદ સંભવિત રોકાણના સૂચકો તરીકે કાર્ય કરતા સહકર્મીઓના સંદર્ભમાં પ્રમાણમાં ઓછા મૂલ્યાંકન સાથે સારી રીતે જાણ કરવાના એક સાધન છે. આ જ કારણ છે કે વારંવાર કહેવામાં આવે છે કે કોઈ વ્યવસાયમાં રોકાણ કરવું જોઈએ, સંગ્રહ નહીં.

– રોકાણ ક્યારે પાછું ખેંચવું: દરેક રોકાણકારનું સ્વપ્ન એ છે કે જ્યારે કિંમતો ઓછી હોય ત્યારે તે ખરીદવું અને ઉંચી કિંમત પર વેચવું, અલત તે વાસ્તવિક આ કેસ સામાન્ય રીતે હોતો નથી. સ્ટૉક્સ એક અસ્થિર રોકાણ છે અને જ્યારે તે ચોક્કસ સમયગાળા માટે સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરી શકે છે, ત્યારે તે નિયમિતપણે વધી શકે છે અને ઘટી પણ શકે છે.  સારા વળતરના સમયગાળા પછી રોકાણને લિક્વિડેટ કરવાનો નિર્ણય તેમની રાહ જોવાના બદલે સારી પસંદગી હોઈ શકે છે કારણ કે ઘટાડા તરફ જઈ રહેલી વસ્તુઓને લઈ હંમેશાશા હોય છે.

– વૈવિધ્યપૂર્ણ પોર્ટફોલિયો બનાવવો: ઘણા ક્ષેત્રોના વૈવિદ્યપૂર્ણ સિક્યોરિટીઝમાં ભંડોળનું રોકાણ કરવું એ એક ક્ષેત્રમાં સંભવિત નુકસાન માટે વળતર આપવાની એક સારી પદ્ધતિ છે. હેજિંગ એ સ્પર્ધાત્મક સંસ્થાઓમાં રોકાણ કરીને આને પ્રાપ્ત કરવાની એક સામાન્ય પદ્ધતિ છે જેથી કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી ટકાઉ નુકસાન અન્ય દ્વારા પ્રાપ્ત કરવામાં આવતા લાભથી બંધ હોય. અંતે, તે એક રોકાણ પોર્ટફોલિયો બનાવવા વિશે છે જ્યાં કુલ લાભ કેટલાક રોકાણો પર આધારિત નથી. મોટી કેપ સ્ટૉક એન્ટરપ્રાઇઝ સ્થિર રિટર્નનો સારો સ્ત્રોત છે જ્યારે મીડ કેપ્સ ઉચ્ચ લાભ મેળવી શકે છે અથવા નહીં હોઈ શકે. નાના કેપ શેર એન્ટરપ્રાઇઝ માત્ર તમારા પોર્ટફોલિયોનો એક નાનો ભાગ હોવો જોઈએ, જેમ કે સંભવિત રીતે ઉચ્ચ ઉપજ હોવા છતાં, તે લાંબા ગાળામાં વધુ જોખમ ધરાવે છે.

– અલગથી બચવું: મોટાભાગની અપેક્ષિત માહિતી અને અભિપ્રાયોને બદલે તમારા પોતાના સંશોધન પર આધારિત નિષ્કર્ષ બનાવો. સ્ટૉકની કિંમતોમાં વધારો અને ઘટાડો થઈ શકે છે કારણ કે માંગ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે અને શેર બજારમાં પૈસા કેવી રીતે કરવા માટે ટ્રેન્ડિંગ શેરમાં રોકાણ કરવું તે સ્પષ્ટ સૂચક નહીં હોઈ શકે.

નિષ્કર્ષ

તેથી, જો હવે કોઈ વસ્તુ સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ, તો એ છે કે તમારું હોમવર્ક કરવું સંપૂર્ણપણે જરૂરી છે. ઓછામાં ઓછી, તમારે કોઈપણ પ્રકારના રોકાણ માટે પોતાને પ્રતિબદ્ધ કરતા પહેલાં કોઈ વ્યવસાયિકની સલાહની વિનંતી કરવી જોઈએ, ખાસ કરીને જો તમે ટ્રેડિંગ માટે નવા છો.  અગાઉ ઉલ્લેખ કર્યો તે અનુસાર, શેરોમાં પૈસા કેવી રીતે રજૂ કરવા તે વિશે કોઈ એકલ કટ અને ડ્રાય પદ્ધતિ નથી, પરંતુ સાવચેત નિરીક્ષણ, ઉદ્યોગ જ્ઞાન અને મજબૂત રોકાણ સિદ્ધાંતો એ શરૂ કરવા માટે મજબૂત પાયાની છે જેમ કે કોઈ વ્યક્તિ આશા રાખી શકે છે.