కేవలం కొన్ని సంవత్సరాల వ్యవధిలో ఒక ఉత్పత్తి ధర విపరీతంగా మార్చబడిన పరిస్థితులను మీరు తప్పనిసరిగా ఎదుర్కొనే ఉండాలి, అవునా? ఉదాహరణకు, 1 కిలోగ్రామ్ చక్కెర ప్రస్తుత ధర ఖచ్చితంగా 10 సంవత్సరాల క్రితం ధర యొక్క రెండు లేదా మూడు రెట్లు కూడా ఉంటుంది.

ఇది ఎందుకు జరుగుతుందని మీరు అనుకుంటున్నారు మరియు ఈ తీవ్ర పెరుగుదలకు కారణం ఏమిటి? ఈ రెండు ప్రశ్నలకు సమాధానం ద్రవ్యోల్బణం అని పిలుస్తారు. ‘ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఏమిటి?’ అనే ప్రశ్న ప్రస్తుతం మీ మనస్సుపై నడుస్తున్నట్లయితే, ఈ అద్భుతమైన భావన గురించి తెలుసుకోవడానికి చదవండి.

ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఏంటి?

సాంకేతికంగా, వస్తువులు మరియు సేవల ధరలు ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధిలో పెరుగుతున్న రేటు ద్రవ్యోల్బణంగా పేర్కొనబడుతుంది. వినియోగదారు ధరసూచిక (CPI) అని కూడా పిలువబడే, ద్రవ్యోల్బణం రేటు శాతంగా సూచించబడుతుంది.

అధిక ద్రవ్యోల్బణం రేట్ల ప్రభావాలు ఏమిటి?

అధిక ద్రవ్యోల్బణం యొక్క ప్రధాన ప్రభావం ఏంటంటే ఇది డబ్బు కొనుగోలు శక్తిని తగ్గిస్తుంది. ఉదాహరణకు, 1 కిలోగ్రామ్ ఉప్పు ధర రూ. 10 నుండి రూ. 20 వరకు పెరిగిందని అనుకుందాం. ఇప్పుడు, మీరు 1 కిలోగ్రామ్ ఉప్పు కొనుగోలు చేయడానికి మునుపు చెల్లించిన రూ. 10 తో, మీరు ప్రస్తుతం అర్ధ కిలోగ్రామ్ మాత్రమే కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఇది కొనుగోలు శక్తి సమర్థవంతంగా రూ. 10 తగ్గిందని అర్ధం.

మరొక ప్రధాన ప్రభావం ఏంటంటే వినియోగదారులు తమ కరెన్సీ కొనుగోలు శక్తి మరింత నష్టపోతుందనే భయంతో వినియోగదారులు స్టాక్ అప్ మరియు హోర్డ్ చేయడానికి ప్రాంప్ట్ చేస్తుంది. ఇది వస్తువుల కొరతకు దారితీస్తుంది మరియు డిమాండ్ మరియు సప్లై సైకిల్‌ను పూర్తిగా అంతరాయం కల్పిస్తుంది. మరియు ఇది మరొక ప్రభావానికి కూడా దారితీస్తుంది – మరింత ద్రవ్యోల్బణం. ప్రజలు వాటిని తయారు చేయడానికి పడుతున్న సమయం కంటే వేగంగా ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించినప్పుడు, ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థలో డబ్బు సరఫరాను పెంచుతుంది. కొనుగోలు శక్తి మరింత తగ్గుతుంది కాబట్టి ఇది మరింత ఎక్కువ ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీస్తుంది.

ఆ విషయంలో, ఆర్థిక వ్యవస్థలో ద్రవ్యోల్బణానికి గల ఒక సానుకూల ప్రభావం కూడా ఉంది. ఇది ప్రజలకు వారి పెట్టుబడిపై రాబడులు ద్రవ్యోల్బణం రేటును రద్దు చేయడానికి తగినంతగా ఉంటాయని ఆశించి మరియు పెట్టుబడి పెట్టడానికి ప్రోత్సహిస్తుంది మరియు ముందుకు నెడుతుంది.

ద్రవ్యోల్బణం కారణం ఏమిటి?

ఇప్పుడు ద్రవ్యోల్బణం ఏమిటి మరియు దాని ప్రభావాలు ఏమిటో మీకు తెలుసు కాబట్టి, ద్రవ్యోల్బణం కారణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాము. ప్రముఖ అభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా, ద్రవ్యోల్బణానికి కేవలం ఒక కారణం మాత్రమే కాదు, అనేకం ఉన్నాయి. నేరుగా మరియు పరోక్షంగా ద్రవ్యోల్బణం రేటులో పెరుగుదలకు దారితీసే కొన్ని అంశాలను ఇక్కడ సంక్షిప్తంగా చూడండి.

– వస్తువులు మరియు సేవల ఉత్పత్తి ఖర్చులో పెరుగుదల

– వస్తువులు మరియు సేవల సరఫరాలో డిమాండ్ మరియు తగ్గింపులో పెరుగుదల

– సెంట్రల్ బ్యాంక్స్ ఆఫ్ కంట్రీస్ ద్వారా మరింత డబ్బు ప్రింటింగ్

– ఆర్థిక వ్యవస్థలో డబ్బు సరఫరాలో పెరుగుదల

– ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క నిరుద్యోగం రేటు

– ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క ఆదాయానికి అప్పు నిష్పత్తి

ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి చేయబడే చర్యలు ఏమిటి?

ఎటువంటి తనిఖీలు లేకుండా పెరుగుదలను కొనసాగించడానికి ద్రవ్యోల్బణం రేటు అనుమతించబడితే, అది పూర్తిగా సున్నా చేరుకునే వరకు కొనుగోలు శక్తిని తగ్గిస్తుంది. ఈ సమయంలో, ఆర్థిక వ్యవస్థలో డబ్బు పూర్తిగా విలువలేకుండా పోతుంది మరియు దేనినీ కొనుగోలు చేయలేకపోతుంది.

అటువంటి పరిస్థితి సంభవించకుండా నివారించడానికి, భారతదేశ రిజర్వ్ బ్యాంక్ మరియు U.S.. ఫెడరల్ రిజర్వ్ వంటి సెంట్రల్ బ్యాంకులు సాధారణంగా డబ్బు పాలసీల ద్వారా ద్రవ్యోల్బణం నిరోధిస్తాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థలో అధిక స్థాయి ద్రవ్యోల్బణం ఉన్నప్పుడు, డబ్బు సరఫరాను తగ్గించడానికి ఈ కేంద్ర బ్యాంకులు కాంట్రాక్షనరీ మానిటరీ పాలసీల ద్వారా రంగంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. 

వారు సాధారణంగా దేశంలో వడ్డీ రేట్లను (భారతదేశంలో రెపో రేటు అని కూడా పిలుస్తారు) పెంచడం ద్వారా దీన్ని చేస్తారు. వడ్డీ రేట్లను పెంచడం ద్వారా, సెంట్రల్ బ్యాంకులు అప్పు తీసుకునే ఖర్చును సమర్థవంతంగా పెంచుతాయి, ఇది డబ్బు సరఫరాను తగ్గిస్తుంది మరియు దాని ద్వారా ద్రవ్యోల్బణం రేటును తగ్గిస్తుంది.

ముగింపు

కానీ అటువంటి, డబ్బు సరఫరాను మరీ పరిమితం చేయడం అనేది ఒక దేశం యొక్క ఆర్థిక అభివృద్ధిని బలహీనపరచడంగా ముగియవచ్చు. అది ప్రాథమికంగా ఆర్థిక వ్యవస్థను పెంచే ప్రయత్నంలో కేంద్ర బ్యాంకుల వడ్డీ రేట్లను తగ్గిస్తాయి. అందువల్ల, ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచడం అనేది సెంట్రల్ బ్యాంకులు నిరంతరం ప్రమేయం కలిగి ఉన్న బ్యాలెన్సింగ్ చర్య. వారు ఆర్థిక వ్యవస్థను చాలా దగ్గరగా పర్యవేక్షిస్తారు మరియు అది ఏ దిశగా వెళ్తోంది అనేదాని  ఆధారంగా డబ్బు పాలసీలను ప్రవేశపెడతారు.