ఢిల్లీలోని గఫర్ మార్కెట్ మరియు నెహ్రూ ప్లేస్ లేదా ముంబైలోని హీరా పన్నా మార్కెట్లు భారతదేశ వ్యాప్తంగా ఇంట్లో నానుడు పేర్లుగా మారాయి. దేశంలోని ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సాఫ్ట్వేర్ కోసం ఇవి అత్యంత ప్రముఖ గ్రే మార్కెట్లలో ఒకటి. కానీ గ్రే మార్కెట్లు ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సాఫ్ట్వేర్ కు మాత్రమే పరిమితం కావు, స్టాక్స్ కూడా గ్రే మార్కెట్లను కలిగి ఉంటాయి. అన్ లిస్టెడ్ కంపెనీలు లేదా లిస్ట్ చేయబడటానికి సిధ్ధంగా ఉన్న కంపెనీల కోసం గ్రే మార్కెట్ రేట్లు తరచుగా స్క్రిప్ట్ యొక్క భవిష్యత్తు పనితీరు గురించి ఒక ఆలోచన పొందడానికి పెట్టుబడిదారులు కోరుతూ ఉంటారు.

గ్రే మార్కెట్ అంటే ఏమిటి?

స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ ద్వారా సులభతరం చేయబడే ప్రాథమిక మరియు ద్వితీయ మార్కెట్లలో చట్టపరంగా షేర్లు ట్రేడ్ చేయబడతాయి. కొత్త షేర్లు సృష్టించబడి ప్రాథమిక మార్కెట్లోని ప్రజలకు విక్రయించబడతాయి. ఒక ప్రారంభ పబ్లిక్ ఆఫరింగ్ అనేది ప్రాథమిక మార్కెట్‌కు ఉదాహరణ. లిస్ట్ చేయబడిన తర్వాత, షేర్లు రెండవ మార్కెట్లో ట్రేడ్ చేయబడతాయి. ప్రాథమిక మరియు ద్వితీయ మార్కెట్లలో జరుగుతున్న వ్యాపారాలు స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ల ద్వారా సులభతరం చేయబడతాయి మరియు సెక్యూరిటీలు మరియు ఎక్స్చేంజ్ బోర్డు ఆఫ్ ఇండియా ద్వారా నియంత్రించబడతాయి. అయితే, జాబితా చేయబడటానికి ముందు షేర్లు గ్రే మార్కెట్లో అనధికారికంగా ట్రేడ్ చేయబడతాయి. షేర్ల కోసం గ్రే మార్కెట్ అనేది నియమాలు మరియు నిబంధనలకు బదులుగా విశ్వాసంపై పనిచేసే ఒక మూసివేయబడిన, అనధికారిక మార్కెట్. గ్రే మార్కెట్ SEBI లేదా ఏదైనా ఇతర చట్టపరమైన అధికారం ద్వారా నియంత్రించబడదు మరియు గ్రే మార్కెట్లో పనిచేయడం వలన ఉత్పన్నమయ్యే ప్రమాదాలు పెట్టుబడిదారు భరించాలి. గ్రే మార్కెట్లోని వ్యాపారాలు తరచుగా కాగితం చీటీలు మరియు అనధికారిక డీలర్ల ద్వారా నిర్వహించబడతాయి. 

ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?

ఆ గ్రే మార్కెట్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్స్ లేదా SEBI అథారిటీ వెలుపల నడుస్తుంది. గ్రే మార్కెట్ ఎలా పనిచేస్తుందో అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాం. ఒక కంపెనీ యొక్క IPO తెరవబడి మరియు మిస్టర్ X రిటైల్ వర్గంలో కొంత సంఖ్యలో లాట్స్ కోసం అప్లై చేస్తారు అనుకుందాం. అప్లికేషన్ దశలో, మిస్టర్ X కు కేటాయింపు అవకాశాల గురించి ఎటువంటి ఆలోచన ఉండదు. మరొక పెట్టుబడిదారు మిస్టర్ Y కూడా కంపెనీ యొక్క వాటాలలో ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు. మిస్టర్ Yకు కేటాయింపులో ఖచ్చితత్వం కోరుకుంటారు అందువల్ల, అధికారిక ఛానెళ్ల ద్వారా కొనసాగాలనుకోరు.  IPOలో కొంత సంఖ్యలో లాట్స్ కొనుగోలు చేయడానికి ఒక గ్రే మార్కెట్ డీలర్‌తో Y సంప్రదింపులు జరుగుతాయి. డీలర్ మిస్టర్ X ను సంప్రదిస్తాడు మరియు అతనితో ఒక ఒప్పందాన్ని పూర్తి చేస్తాడు. డీలర్ మిస్టర్ X కు IPO ధర పై ప్రతి షేర్ కు రూ 10 అదనంగా ఆఫర్ చేస్తారు. 

ఇప్పుడు, మిస్టర్ X అంగీకరిస్తే, అతను IPO లో షేర్లు కేటాయించబడినట్లయితే మిస్టర్ Y కి అన్ని షేర్లను IPO ధర + రూ 10 వద్ద అమ్మవలసి ఉంటుంది. ఒప్పందంలో, మిస్టర్ X ప్రతి షేర్ కు హామీ ఇవ్వబడిన లాభం రూ 10 అందుతుంది, జాబితా ధరతో సంబంధం లేకుండా మరియు మిస్టర్ X కు షేర్లు కేటాయించబడితే మిస్టర్ Y షేర్లు షేర్ల యొక్క హామీ ఇవ్వబడిన యాజమాన్యం పొందుతారు. మిస్టర్ X కేటాయింపు పొందినట్లయితే, డీలర్ ఆ షేర్లను మిస్టర్ Y కు అంగీకరించిన ధర వద్ద విక్రయించవలసిందిగా సలహా ఇస్తారు. జాబితా రోజున, షేర్లు ప్రతి షేర్‌కు రూ 10 కంటే ఎక్కువ ప్రీమియంతో జాబితా చేయబడితే, మిస్టర్ Y లాభాన్ని సంపాదిస్తుంది మరియు వైసె-వెర్సా.

GMP  అంటే ఏమిటి?

సబ్‌స్క్రిప్షన్ డేటా మరియు ఇన్వెస్టర్ సెంటిమెంట్ ఆధారంగా గ్రే మార్కెట్ ఒక IPO-బౌండ్ కంపెనీ యొక్క షేర్ ధరను నిర్ణయిస్తుంది. షేర్ల కోసం డిమాండ్ చాలా ఎక్కువగా ఉంటే మరియు సప్లై లిమిటెడ్ అయితే, ఆ షేర్ కేటాయింపు ధర పై ఒక ప్రీమియంను కోట్ చేస్తుంది. జాబితా చేయడానికి ముందు షేర్లను పొందడానికి IPO ధర పై కొనుగోలుదారులు అదనపు మొత్తాన్ని అందిస్తారు. మునుపటి ఉదాహరణలో, IPO ధర పై మిస్టర్ X కు అందించబడే ప్రతి వాటాకు అదనపు రూ 10 అనేది GMP. ప్రతి కంపెనీ యొక్క షేర్లు గ్రే మార్కెట్లో ప్రీమియంను కమాండ్ చేయవు. IPO కు ప్రతిస్పందన అంతంతమాత్రం అయితే, షేర్లు గ్రే మార్కెట్లో డిస్కౌంట్ వద్ద చేతులు మార్చవచ్చు. లిస్టింగ్ ధర కోసం మరియు IPO కు మొత్తం ప్రతిస్పందనను అంచనా వేయడానికి పెట్టుబడిదారులు GMP నుండి  ఆచూకీలు తీసుకుంటారు. అయితే, గ్రే మార్కెట్ మానిపులేషన్‌కు అనుమానాస్పదమైనది కాబట్టి GMPలు ఎల్లప్పుడూ ఖచ్చితమైన ఇండికేటర్ గా ఉండకపోవచ్చు.. 

కోస్తక్ రేటు అంటే ఏమిటి?

జాబితా చేయడానికి ముందు షేర్ల వ్యాపారానికి గ్రే మార్కెట్ పరిమితం కాదు. మీరు గ్రే మార్కెట్లో అప్లికేషన్ కూడా కొనుగోలు చేయవచ్చు లేదా విక్రయించవచ్చు. షేర్లు అనధికారికంగా ట్రేడ్ చేయబడినప్పుడు మాత్రమే GMP వర్తిస్తుంది. కానీ ఒక పెట్టుబడిదారు అప్లికేషన్ పైనే బెట్ పెట్టాలనుకుంటే ఏమి చేయాలి? గ్రే మార్కెట్లో పూర్తి IPO అప్లికేషన్లు విక్రయించబడే రేటు కోస్తక్ రేటు అని పిలుస్తారు. కోస్తక్ రేటు షేర్ల కేటాయింపుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ముగింపు

గ్రే మార్కెట్ చట్టపరమైన అధికారుల పరిధికి వెలుపల ఉన్నందున, దాని నుండి దూరంగా ఉండడం సురక్షితం. అయితే, గ్రే మార్కెట్లో ఉల్లేఖిస్తున్న రేట్లు ఒక IPO యొక్క పనితీరు యొక్క సమర్థవంతమైన సూచిక కావచ్చు. ఒక స్క్రిప్ యొక్క భవిష్యత్తు పనితీరు గురించి ఆలోచన పొందడానికి మాత్రమే GMP లేదా కోస్టక్ రేటును పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.