ડિમેટ એકાઉન્ટ કોઈ  બેંક એકાઉન્ટ જેવું છે, અલબત તેનો ઉપયોગ સિક્યોરિટીઝ અને અન્ય નાણાંકીય સાધનોને આયોજિત કરવા માટે કરવામાં આવે છે. ઑનલાઇન ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલવાની પ્રક્રિયા લગભગ વિવિધ કંપનીઓ અને સંસ્થાઓમાં સમાન હોવાથી એકાઉન્ટની નોંધણી કરવા માટે જરૂરી  દસ્તાવેજોની સૂચિ પણ સમાન છે. ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે જરૂરી વિવિધ પ્રકારના દસ્તાવેજો આપ્રમાણે છે:

  1. ઓળખનો પુરાવો (POI) (દા..: ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ)
  2. સરનામાનો પુરાવો (POA) (દા..: પાસપોર્ટ)
  3. આવકનો પુરાવો (એફ એન્ડ જેવા ડેરિવેટિવમાં ટ્રેડિંગ માટે) (દા..: આઇટીઆર સ્વીકૃતિની કૉપી)
  4. બેંક એકાઉન્ટનો પુરાવો (દા..: કૅન્સલ્ડ ચેક)
  5. PAN કાર્ડ
  6. 1 થી 3 પાસપોર્ટ સાઇઝના ફોટો

ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજોની વિગતવાર યાદી અહીં આપેલ છે.

ઓળખનો પુરાવો (POI): ઓળખના પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજોની સૂચિ:

  1. માન્ય ફોટો સાથે PAN કાર્ડ. તમામ અરજદારો માટે ફરજિયાત આવશ્યકતા છે સિવાય કે જેઓ ખાસ કરીને પાન (“મુક્તિઓ/સ્પષ્ટીકરણમાં સૂચિબદ્ધ છે) મેળવવાથી પાન વિભાગ સુધી મુક્તિ મેળવવામાં આવે છે.
  2. અનન્ય ઓળખ નંબર (UID) (આધાર/પાસપોર્ટ/વોટર ID કાર્ડ/ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ)
  3. નીચેનામાંથી કોઈપણ દ્વારા જારી કરાયેલ અરજદારના ફોટો સાથે ઓળખ કાર્ડ/દસ્તાવેજ: કેન્દ્ર/રાજ્ય સરકાર અને તેના વિભાગો, વૈધાનિક/નિયમનકારી અધિકારીઓ, જાહેર ક્ષેત્રની ઉદ્યોગો, અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકો, જાહેર નાણાંકીય સંસ્થાઓ, યુનિવર્સિટીઓ સાથે સંલગ્ન કૉલેજો, વ્યવસાયિક સંસ્થાઓ જેમ કે આઈસીએઆઈ, આઈસીડબ્લ્યુએઆઈ, આઈસીએસઆઈ, બાર કાઉન્સિલ વગેરે દ્વારા સભ્ય આઈડી અને બેંકો દ્વારા જારી કરાયેલા ક્રેડિટ કાર્ડ્સ/ડેબિટ કાર્ડ્સ

સરનામાનો પુરાવો (POA): સરનામાના પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજોની સૂચિ:

  1. પાસપોર્ટ/વોટર્સ આઇડેન્ટિટી કાર્ડ/રેશન કાર્ડ/રજિસ્ટર્ડ લીઝ અથવા રહેઠાણ/ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ/ફ્લેટ મેઇન્ટેનન્સ બિલ/ઇન્શ્યોરન્સ કૉપી
  2. ટેલિફોન બિલ (ફક્ત લેન્ડલાઇન), વીજળી બિલ અથવા ગૅસ બિલ જેવી સેવાના બિલ – 3 મહિનાથી વધુ જૂના ન હોવા જોઈએ.
  3. બેંક એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ/પાસબુક – 3 મહિનાથી વધુ જૂની નહીં
  4. ઉચ્ચ અદાલત અને સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધિકારો દ્વારા સ્વઘોષણાએકાઉન્ટના સંદર્ભમાં નવું સરનામું આપવું છે
  5. નીચેનામાંથી કોઈપણ દ્વારા ઈશ્યુ કરાયેલા સરનામાના પુરાવા: અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકોના બેંક વ્યવસ્થાપકો, અનુસૂચિત સહકારી બેંકો અથવા બહુરાષ્ટ્રીય વિદેશી બેંકો/ગેઝેટેડ અધિકારી/નોટરી પબ્લિક/પસંદ કરેલા પ્રતિનિધિઓ/કોઈપણ સરકારી અથવા કાયદાકીય સત્તાધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલા કાયદાકીય એસેમ્બલી અથવા સંસદ/દસ્તાવેજો
  6. નીચેનામાંથી કોઈપણ દ્વારા જારી કરાયેલા ઓળખ કાર્ડ/દસ્તાવેજ: કેન્દ્ર/રાજ્ય સરકાર અને તેના વિભાગો, વૈધાનિક/નિયમનકારી અધિકારીઓ, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો, અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકો, જાહેર નાણાંકીય સંસ્થાઓ, યુનિવર્સિટીઓ અને વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ જેમ કે આઈસીએઆઈ, આઈસીડબ્લ્યુએઆઈ, આઈસીએસઆઈ, બાર કાઉન્સિલ વગેરે સાથે સંલગ્ન કૉલેજો
  7. FII/સબ એકાઉન્ટ માટે: FII/સબએકાઉન્ટ દ્વારા કસ્ટોડિયન્સને (જે યોગ્ય રીતે નોટરીકૃત અને/અથવા અપોસ્ટિલ્ડ અથવા કોન્સ્યુલરાઇઝ્ડ છે) આપવામાં આવેલ પાવર ઑફ એટર્ની દસ્તાવેજ જે રજિસ્ટર્ડ ઍડ્રેસનો ઉલ્લેખ કરે છે
  8. જીવનસાથીના નામમાં સરનામાનો પુરાવો સ્વીકારવામાં આવી શકે છે

નોંધ: સમાપ્તિ તારીખ ધરાવતા દસ્તાવેજો રજૂ કરવાની તારીખ પર માન્ય હોવા જોઈએ.

આવકનો પુરાવો: આવકના પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજોની સૂચિ*

  1. ટેક્સ ફાઇલિંગ દરમિયાન આવકવેરા વિભાગમાં સબમિટ કરેલા આવકવેરા રિટર્ન (ITR) સ્વીકૃતિ સ્લિપની એક ફોટોકૉપી
  2. ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ દ્વારા પ્રમાણિત નેટવર્થ સર્ટિફિકેટ; વૈકલ્પિક રીતે યોગ્ય ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ દ્વારા ઑડિટ કરેલ વાર્ષિક એકાઉન્ટની ફોટોકૉપી
  3. છેલ્લામાં છેલ્લી સેલરી સ્લિપ અથવા સંબંધિત દસ્તાવેજના રૂપમાં પગારનો પુરાવો જે ફોર્મ 16 જેવી આવક અથવા ચોખ્ખા મૂલ્યને સાબિત કરે છે
  4. યોગ્યતા ધરાવતા  ડિપોઝિટરી ભાગીદાર સાથે ડિમેટ એકાઉન્ટ હોલ્ડિંગ્સનું સ્ટેટમેન્ટ
  5. કરન્ટ બેંક એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ જે ક્લાયન્ટની આવકના ઇતિહાસની છેલ્લા 6 મહિનાની મુદત દર્શાવે છે
  6. અન્ય દસ્તાવેજો કે જે દાવાને સમર્થન આપે છે દસ્તાવેજો સાથે સ્વઘોષણા દ્વારા સંપત્તિની માલિકીની નોંધપાત્ર બનાવે છે

પાન માટે છૂટ/સ્પષ્ટીકરણ*

  1. કેન્દ્ર સરકાર અને/અથવા રાજ્ય સરકાર વતી હાથ ધરેલા ટ્રાન્ઝૅક્શનના કિસ્સામાં અને અદાલતો દ્વારા નિમણૂક કરવામાં આવેલા અધિકારીઓ દ્વારા દા.. સત્તાવાર લિક્વિડેટર, અદાલત પ્રાપ્તકર્તા વગેરે.
  2. સિક્કીમ રાજ્યમાં રહેતા રોકાણકારો.
  3. યુએન એકમો/બહુપક્ષીય એજન્સીઓ ભારતમાં કરવેરા રિટર્ન ભરવા/કર ભરવાથી મુક્તિ આપે છે.
  4. રૂ. 50,000/- વાર્ષિક સુધીના મ્યુચ્યુઅલ ફંડની SIP.
  5. સંસ્થાકીય ગ્રાહકોના કિસ્સામાં, એફઆઈઆઈએસ, એમએફએસ, વીસીએફએસ, એફવીસીઆઈ, અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકો, બહુપક્ષીય અને દ્વિપક્ષીય વિકાસ નાણાંકીય સંસ્થાઓ, રાજ્ય ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમો, કંપનીઓ અધિનિયમ, 1956ની કલમ 4 હેઠળ વ્યાખ્યાયિત આઇઆરડીએ તથા જાહેર નાણાંકીય સંસ્થા સાથે નોંધાયેલી વીમા કંપનીઓ, ગ્રાહકોના પાનકાર્ડની વિગતો સાથે પાન કાર્ડની ચકાસણી કરશે અને મીડિયેટર્સ આવી ચકાસણી સાથે પાનની વિગતોની યોગ્ય પ્રમાણિત નકલો રજૂ કરશે.

નોંધ: આવા દાવાઓના સમર્થનમાં પુરતા દસ્તાવેજી પ્રમાણ.

દસ્તાવેજોને પ્રમાણિત કરવા માટે અધિકૃત લોકોની સૂચિ:

  1. નોટરી પબ્લિક, ગેઝેટેડ અધિકારી, અનુસૂચિત વાણિજ્યિક/સહકારી બેંક અથવા બહુરાષ્ટ્રીય વિદેશી બેંકોના મેનેજર (નામ, હોદ્દો અને સિક્કો કૉપી પર લગાવવો જોઈએ)
  2. એનઆરઆઈના કિસ્સામાં, ભારતમાં નોંધાયેલ અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકોની વિદેશી શાખાઓના અધિકૃત અધિકારીઓ, નોટરી પબ્લિક, કોર્ટ મેજિસ્ટ્રેટ, ન્યાયાધીશ અને ભારતીય દૂતાવાસ/ સામાન્ય સ્થિતિ જ્યાં ક્લાયન્ટને દસ્તાવેજોને પ્રમાણિત કરવાની પરવાનગી છે

દસ્તાવેજો સિવાય, ડિપૉઝિટરી પાર્ટીસિપન્ટ અથવા તમારા બ્રોકર તમને ઓળખ, સરનામું અને આવક માટે વધારાના પુરાવા રજૂ કરવાનું કહી શકે છે. એક વખથવાર તમામ દસ્તાવેજો સબમિટ કરવામાં, વેરિફાઇડ અને સંબંધિત વિભાગો દ્વારા કર્યાં કર્યા પછી, તમારું એકાઉન્ટ ખોલવામાં આવશે.

હું આવકના પુરાવા વગર ડીમેટ એકાઉન્ટ કેવી રીતે ખોલી શકું?

ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે આવકનો પુરાવો ફરજિયાત છે. તમે તમારી આવકના પુરાવા તરીકે નીચેનામાંથી કોઈપણ દસ્તાવેજો ઑફર કરી શકો છો.

  • – ફોર્મ 16
  • – માન્યતા પ્રાપ્ત ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન 
  • – છેલ્લી સેલરી સ્લિપ
  • – CA તરફથી નેટવર્થ સર્ટિફિકેટ
  • – ડિમેટ હોલ્ડિંગ સ્ટેટમેન્ટ

ડિમેટ એકાઉન્ટ માટે કોણ યોગ્યતા ધરાવે છે?

જો તમે નીચેની કોઈપણ કેટેગરીમાં આવો છો તો તમે ડીમેટ ખોલી શકો છો

  • નિવાસી વ્યક્તિઓ
  • હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF)
  • ઘરેલું કોર્પોરેટ
  • નોન-રેસિડેન્ટ ઈન્ડિયન (એનઆરઆઈ)

તમે ભારતમાં નિવાસી તરીકે અરજી કરી શકો છો જેથી તમે સતત 182 દિવસ અથવા પાછલા વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 60 દિવસના સમયગાળા માટે ભારતમાં રહ્યા છો અથવા પ્રશ્નમાં વર્ષથી છેલ્લા ચાર વર્ષ દરમિયાન 365 દિવસ. લોકપ્રિય વિશ્વાસથી વિપરીત, ડીમેટ ખોલવા માટે તમારે 18+ ના હોવું જરૂરી નથી. ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટેની પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો પર પોતાને અપડેટ કરો.

શું હું ઑનલાઇન ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલી શકું છું?

હા, મોટાભાગના બ્રોકર્સ હવે ડિજિટાઇઝ્ડ પ્લેટફોર્મ પર ખસેડવામાં આવ્યા છે જે તમને મેન્યુઅલ ફોર્મ ભર્યાની ઝંઝટ વગર ડિમેટ ઝડપી અને કાર્યક્ષમ રીતે ખોલવાની મંજૂરી આપે છે. વાસ્તવમાં, માર્ચ 2019 થી સેબીએ સૂચિબદ્ધ કંપનીઓના ભૌતિક શેરોના વિતરણને અવરોધિત કર્યું છે. બધી સ્ક્રિપ્સ હવે ડિજિટાઇઝ્ડ ફોર્મેટમાં તમારા ડિમેટમાં ટ્રાન્સફર થઈ જશે.

શું હું બ્રોકર વગર ડીમેટ ખોલી શકું છું?

હા, તમે બ્રોકર વગર ડીમેટ ખોલી શકો છો. તમે તેને બેંક અથવા સ્ટૉકબ્રોકિંગ ફર્મ જેવી ડિપોઝિટરી ભાગીદાર (DP)ની મદદથી કરી શકો છો

જો તમે રોકાણ કરવા માટે નવા છો, તો ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે જરૂરી પ્રક્રિયા અને દસ્તાવેજો સાથે પોતાને અપડેટ કરો, જે તમારે સ્ટૉક માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ સાથે જરૂરી રહેશે.

સામાન્ય રીતે, ડિમેટ અને ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ સમાન રીતે ખોલવામાં આવે છે. ડીમેટ એક ડીમેટેરિયલાઇઝ્ડ એકાઉન્ટ માટે છે, જેમાં તમે ડિજિટલ ફોર્મેટમાં ખરીદેલ શેર છે. પરંતુ ટ્રેડ કરવા માટે, તમારે ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટની જરૂર પડશે. તમે ડીપી સાથે સીધો બ્રોકર વગર ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલી શકો છો, પરંતુ ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે, તમારે તે સેબી રજિસ્ટર્ડ બ્રોકર સાથે કરવું પડશે.

શું કોઈ વિદ્યાર્થી ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલી શકે છે?

એક સામાન્ય નોંધ છે કે તમારે ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે ઓછામાં ઓછું 18 હોવું જરૂરી છે, પરંતુ વાસ્તવમાં, કોઈપણ વ્યક્તિ ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલી શકે છે અને કોઈપણ ઉંમરમાં. જો તમે વિદ્યાર્થી છો, તો તમે તમારું PAN, ID પુરાવો અને KYC ઔપચારિકતા પૂર્ણ કરીને તે કરી શકો છો. ડીમેટ એકાઉન્ટ ખોલવાના દસ્તાવેજોની ઝડપી નોંધ લો.

  • ઓળખનો પુરાવો (POI): આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, રાશન કાર્ડ, ડાઇવર લાઇસન્સ અને વધુ.
  • સરનામાનો પુરાવો (POA): આધાર કાર્ડ, ડાઇવર લાઇસન્સ, પાસપોર્ટ, વીજળી બિલ અને વધુ.

બેંક, આવકની વિગતો: તમારે IFSC કોડ સાથે બેંક એકાઉન્ટની વિગતોઆપવાની   જરૂર પડશે.