ડિમેટ ખાતું શું છે?

ડિમેટ ખાતું અથવા ડિમટીરિયલાઇઝેશન ખાતું તમારા શેરને હોલ્ડ કરવા માટે એક ઇલેક્ટ્રોનિક સેફ અથવા લૉકર છે. ડીમેટ ખાતાં ડીપી અથવા ડિપોઝિટરી સહભાગીઓ સાથે ખોલવામાં આવી શકે છે જે સ્ટોક બ્રોકર તરીકે પણ ઓળખાય છે.ડીપીએસ બ્રોકર, નાણાંકીય સંસ્થા, બેંક અથવા કસ્ટોડિયન હોઈ શકે છે. જ્યારે ડીમેટ એકાઉન્ટ ડીપી દ્વારા ખોલવામાં આવે છે અને જાળવવામાં આવે છે ત્યારે તેઓ સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરીઝ સર્વિસેજ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (સીડીએસએલ) અથવા નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (એનએસડીએલ)) દ્વારા મેનેજ કરવામાં આવે છે ડિપોઝિટરીઝ તમારા શેરના લાંબા ગાળાના હોલ્ડિંગ માટે જવાબદાર છે અને તમારા ડીમેટ ખાતામાંથી પસાર થતા ટ્રાન્સેક્શન અથવા શેર પર તમારા સ્ટોક બ્રોકર અથવા ડીપીનું કોઈ નિયંત્રણ નથી.તમારું ડીપી માત્ર એકાઉન્ટ હોલ્ડર અને સીડીએસએલઅથવા નએસડીએલ વચ્ચે જાય છે. બદલામાં ડિપોઝિટર, એ એસીબીઆઈ (સિક્યુરિટીઝ એક્સચેંજ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા) દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.એક રોકાણકાર તરીકે, તમને ડિપોઝિટરી પસંદ કરવાનું મળતું નથી જે તમારા શેર હોલ્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે. ડીપી ડિપોઝિટરીની પસંદગી કરે છે જે તેના તમામ ખાતાધારકોના શેર મેનેજ કરે છે અથવા રોકાણકારને તેમના દ્વારા સંચાલિત ડિપોઝિટરી પસંદ કરવાનો વિકલ્પ આપે છે.

તમે ડીમેટ ખાતું કેવી રીતે ખોલશો?

ડીમેટ ખાતું, કેટલાક સરળ પગલાં અનુસરીને ઓનલાઇન ખોલવામાં આવે છે.. શેર, ખરીદી અને વેચવા માટે, તમારી પાસે ડિમેટ ખાતું અને ટ્રેડિંગ ખાતું હોવું જરૂરી છે. તેઓ બંને અલગ-અલગ હેતુઓ પૂરી પાડે છે. ડિમેટ ખાતાંનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક ફોર્મમાં શેર રાખવા માટે કરવામાં આવે છે, જ્યારે ટ્રેડિંગ ખાતું એ ઇંટરફેસ છે જેનો ઉપયોગ ઓનલાઇન શેર્સ ખરીદવા અને વેચવા માટે થાય છે.. ડી.પી. ઇલેક્ટ્રોનિક કેવાયસી (નો યોર કસ્ટમર) ફોર્મ આપે છે.. મોટાભાગના ડીપીખાતું બંને માટે સુવિધા પ્રદાન કરે છે અને કેટલાક લોકો તમને એપ્લિકેશન પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરીને બંને ખાતું એકસાથે ખોલવાની સુવિધા આપે છે.

ડિમેટ ખાતુંઅને ટ્રેડિંગ ખાતું તમારા બેંક ખાતું સાથે લિંક કરેલ છે. 

આ તમને તમારા ટ્રેડિંગ ખાતાંદ્વારા શેર ખરીદવા અને વેચવાની અને જ્યાં સુધી તમને પસંદ હોય ત્યાં સુધી તેમને તમારા ડિમેટ ખાતાંને હોલ્ડ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ડીમેટ ખાતું આવશ્યકપણે તમારા શેર્સ માટે એક બેંકનું કાર્ય કરે છે. ડીમેટ ખાતું ઉપલબ્ધ થયા પહેલાં, વેપારીઓ અને રોકાણકારો શેરના ભૌતિક પ્રમાણપત્રો ધરાવતા હતા અને વેપાર કરતી વખતે પ્રમાણપત્રની ભૌતિક નકલ સ્થાનાંતરિત કરવી પડતી હતી.ડીમેટ ખાતું, જે સંપૂર્ણ રીતે ઓનલાઇન છે તે, શેર્સને એક ખાતામાંથી બીજા ખાતાંમાં સ્થાનાંતરિત કરવા સક્ષમ બનાવે છે.

ડીમેટ ખાતું અને ટ્રેડિંગ ખાતું વચ્ચે શું તફાવત છે?

સ્ટૉક માર્કેટમાં રોકાણ કરવા માટે ડિમેટ ખાતું અને ટ્રેડિંગ ખાતું બંને જરૂરી છે. તેઓ એક બીજા સાથે મળીને કામ કરે છે. શેર બજારમાં શેર અને એફ એન્ડ ક્યુના રીઅલ-ટાઇમ સોદા માટે ટ્રેડિંગ ખાતાંનો ઉપયોગ થાય છે.ઇન્ટ્રાડે વેપારીઓ માટે, જે સિક્યોરિટીઝની ડિલિવરી નથી લેતા, તેમના માટે ડિમેટ ખાતું જરૂરી નથી. ટૂંકા અથવા લાંબા ગાળામાં સિક્યોરિટીઝ ધરાવતા રોકાણકારો માટે, ડિમેટ ખાતું જરૂર છે. એક જ ડીમેટ ખાતાંને મલ્ટીપલ ટ્રેડિંગ ખાતાં સાથે સાંકળી શકાય છે.તમારા શેર ધરાવતું ડીમેટ ખાતું કેન્દ્રિય ડિપોઝિટરી સિસ્ટમ દ્વારા સંચાલિત થાય છે.તમારા ડીમેટ અને ટ્રેડિંગ ખાતાંમાંથી પસાર થતા શેર અને તેની લેવડદેવડ સંપૂર્ણપણે સલામત છે.

બે ડીમેટ ખાતાં હોવા એ, તમારા વેપાર ખાતાના વ્યવહારો માટે અને એક લાંબા ગાળાના રોકાણો માટે અર્થપૂર્ણ છે.તે લાંબા ગાળાના અને ટૂંકા ગાળાના રોકાણોને વિભાજીતકરવામાં મદદ કરે છે.

શું અમે ભારતમાં એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં ખોલી શકો છો?ભારતમાં એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં રાખવાંકાનૂની છે. તે જ રીતે તમે એકથી વધુ બેંક ખાતાં રાખવાં ધરાવતા હો, તો તમે ભારતમાં એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં રાખવાં અને ટ્રેડિંગ ખાતાં રાખવાંખોલી શકો છો. જો કે, તમે સમાન ડીપી અથવા બ્રોકર સાથે એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં રાખવાં અથવા ટ્રેડિંગ ખાતાં રાખી શકતા નથી.

એક થી વધુ ડિમેટ ખાતાં ખોલતા પહેલા ધ્યાનમાં રાખવામાં આવતી કેટલીક વસ્તુઓમાર્કેટ રેગ્યુલેટર એસીબીઆઈ દ્વારા બહુવિધ ડીમેટ ખાતાં રાખવાની મંજૂરી આપે છે.. તમે કોઈપણ કારણોસર એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં ખોલવાનું પસંદ કરી શકો છો. પરંતુ તમારે એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં ખોલતા પહેલાં કેટલીક વસ્તુઓ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.

  1. તમે સમાન ડીપી  અથવા બ્રોકર સાથે એકથી વધુ ડિમેટ અથવા ટ્રેડિંગ ખાતાં ખોલી શકતા નથી.
  2. જ્યારે પણ તમે ડિમેટ ખાતું ખોલો ત્યારે તમારે વાર્ષિક મેન્ટેનન્સ શુલ્ક (એએમસી) અને ખાતું ખોલવાના શુલ્કની ચુકવણી કરવી પડશે. જો તમે એક ટ્રાન્ઝૅ લેવડદેવડક્શન કરવા માટે ડીમેટ ખાતાંનો ઉપયોગ ન કરો તો પણ એએમસી લાગુ પડે છે. એએમસીશુલ્ક વાર્ષિક રૂપિયા 700 -1000 ની વચ્ચે હોય છે, પરંતુ બહુવિધ ડિમેટ ખાતાંમાં, નાની રકમ પણ ઉમેરી શકે છે.
  3. નિષ્ક્રિયતાને કારણે નહિ વપરાયેલ ડીમેટ ખાતાં સ્થિર થઈ શકે છે.નિષ્ક્રિયતાનો સમયગાળો જેના પછી એક ખાતું સ્થિર કરવામાં આવે છે તે ડીપી પર આધારિત છે. જો ડિમેટ ખાતું સ્થિર કરવામાં આવે છે, તો તેને ફરીથી ઍક્સેસ કરવા માટે તમારે નવી કેવાયસી જવાબદારીઓ પૂરી કરવી પડી શકે છે.
  4. એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં ધરાવવું પણ ફાયદાકારક છે. ઘણા રોકાણકારો માટે, એકથી વધારે ડીમેટ ખાતાંઓ ચલાવવાથી તેઓ તેમના રોકાણના પોર્ટફોલિયોને અલગ કરી શકે છે અને રોકાણને વધુ અસરકારક રીતે ટ્રેક કરી શકે છે.બીજી બાજુ, જો યોગ્ય રીતે ગોઠવણ ન કરવામાં આવ્યું હોય તો,તમારા રોકાણોને ટ્રેક કરવું પણ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.
  5. એકથી વધુ ડીમેટ ખાતુંખોલવાથી અન્ય નાણાંકીય હોલ્ડિંગ્સ અથવા તમારા શેરને સુરક્ષિત રાખવા પર કોઈ પણ અસર પડશે નહીં. તમામ ડિમેટ ખાતાંની તમારી સ્ટોક હોલ્ડિંગ, ડિપોઝિટરીના હાથમાં છે અને તેમના દ્વારા સંચાલિત તેમ જ સુરક્ષિત છે.એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાં રાખવાના ઘણા ફાયદાઓમાંથી એક સંશોધન અહેવાલો, વેપાર ઉત્પાદનો, પ્લેટફોર્મ ઇન્ટરફેસ અને બ્રોકરેજ સેવાઓનો લાભ લાભ મળવો.. ખાતરી કરો કે જો તમે બહુવિધ ટ્રેડિંગ ખાતાં ખોલો છો, તો તમે તમારા સ્ટોક બ્રોકર દ્વારા આપવામાં આવતા વિવિધ ડેટા અને આંતરદૃષ્ટિ પર નજર રાખો છો.

તારણ

ભારતમાં એકથી વધુ ડિમેટ ખાતું ખોલવાથી તમને કોઈ પણ રોકવાનું નથી. એકથી વધારે ડીમેટ ખાતું ખોલાવતાં પેહલા તમે, પોતાને  બહુવિધ ખાતા ખોલવા પાછળના તર્ક અંગે પ્રશ્ન કરો.એકથી વધુ ખાતાં ખોલવાની સરળતાથી ડિમેટ એકાઉન્ટની વેબ થઈ શકે છે જેના લીધે તમારેપેપરવર્ક, બિલ અને સ્ટેટમેન્ટને ટ્રેક કરવાની જરૂર પડે છે. એકથી વધુ ડિમેટ ખાતાંનો લાભ લેવા માટે તમારે તમારા બ્રોકર્સ સાથે વારંવાર વાતચીત કરવી જોઈએ અને તેઓ તમને ખાતાંને જાળવવા માટે પ્રદાન કરેલી વેલ્યૂ-એડ સર્વિસનો લાભ લેવો જોઈએ.